Guy Tillim – Avenue Patrice Lumumba 29 mei 2009 t/m 30 augustus 2009

Foam_Fotografiemuseum Amsterdam presenteert Avenue Patrice Lumumba, het meest recente project van de Zuid-Afrikaanse fotograaf Guy Tillim. In veel Afrikaanse steden zijn straten, wegen en pleinen vernoemd naar Patrice Lumumba, de politicus die na de onafhankelijkheid van België in 1960 de verkiezingen in Congo won. Hij was daarmee één van de eerste gekozen Afrikaanse leiders en groeide uit tot een Afrikaans icoon. Tillim richt zich in Avenue Patrice Lumumba op de modernistische architectuur die ontstond in landen als Congo, Mozambique, Madagaskar, Angola en Benin kort nadat deze onafhankelijk waren geworden. Deze architectuur stond symbool voor het optimisme dat destijds heerste over het nieuwe, postkoloniale tijdperk. Tegenwoordig zijn veel overheidsgebouwen, luxehotels en scholen vervallen, staan leeg of hebben een andere functie gekregen. Het zijn nu monumenten voor lang vervolgen dromen. Avenue Patrice Lumumba is voor Tillim ook een poging zich te verhouden tot de veranderingsprocessen die Afrika al vijftig jaar bepalen.

Tijdens de viering van de onafhankelijkheid van Congo hield Patrice Lumumba in juni 1960 een historische toespraak in aanwezigheid van de Belgische koning Boudewijn. Hierin sprak hij zich ondubbelzinnig uit tegen de idee van een neokoloniale orde die er voor moest zorgen dat de voormalige overheersers indirecte controle behield over het land en haar rijkdommen. Lumumba werd in januari 1961 vermoord en werd vervangen door Mobutu Sese Seko die aan de macht was gekomen na een door het westen gesteunde staatsgreep. Mobutu groeide uit tot een klassiek Afrikaans dictator. Patrice Lumumba belichaamt echter nog altijd de Afrikaanse droom van echte onafhankelijkheid - een droom die tegenwoordig in bijna alle landen is vervlogen. De huidige staat van de modernistische gebouwen die na de onafhankelijkheid in diverse Afrikaanse landen werden opgetrokken, kan gezien worden als symbool voor deze utopie. Deze gebouwen zijn nu vervallen of hebben een andere functie gekregen.

In diverse Afrikaanse landen heeft Tillim deze architectuur vastgelegd. Zijn foto’s zijn even helder als complex en worden op groot formaat afgedrukt. Hoewel Tillim zich richt op gebouwen maakt hij allesbehalve architectuurfoto’s. Het zijn in de eerste plaats foto’s over Afrika, gemaakt door een fotograaf die sterk geëngageerd is en zich persoonlijk deel weet van de moderne Afrikaanse geschiedenis. Het gaat Tillim er niet om het failliet van de Afrikaanse droom te tonen. Kern in zijn oeuvre zijn de voortdurende veranderingsprocessen binnen (zuidelijk) Afrika. Zo wordt zijn geboorteland Zuid-Afrika nog altijd bepaald door de radicale veranderingen na de afschaffing van de apartheid. Maar Tillim voelt zich bovenal Afrikaan en richt zich ook op veranderingen in andere Afrikaanse landen: van kolonie naar onafhankelijkheid, van dictatuur naar democratie, en van hoop naar wanhoop. Het oeuvre van Tillim kan gezien worden als een voortdurende poging zich te verhouden tot de instabiele, onzekere staat van het huidige Afrikaans continent.

Guy Tillim heeft Avenue Patrice Lumumba kunnen uitvoeren door ontvangst van het eerste Robert Gardner Fellowship in Photography, uitgereikt door het Peabody Museum van de Harvard University. Van het project is een boek verschenen bij Prestel dat verkrijgbaar is bij Foam.

Download hier het tentoonstellingscahier van Guy Tillim.